Phần 1: Chuyến Xe Về Miền “Hứa Hẹn”

Chiếc xe Mazda 3 màu trắng ngọc trai lướt êm ru trên con đường đê trải nhựa phẳng lì, bỏ lại sau lưng khói bụi và sự ồn ào của Hà Nội. Tôi ngồi ghế phụ, lơ đãng nhìn những rặng tre xanh mướt và cánh đồng lúa đang thì con gái chạy dọc hai bên đường. Lòng tôi dấy lên một cảm giác nôn nao khó tả. Vừa háo hức, lại vừa có chút gì đó bất an.

Tôi là Lam, 28 tuổi, Trưởng phòng Marketing của một công ty thời trang lớn. Tôi độc lập, tự chủ và yêu cái đẹp. Người yêu tôi là Hùng, một kỹ sư xây dựng, hơn tôi 4 tuổi. Chúng tôi yêu nhau được hai năm. Hùng trong mắt tôi là người đàn ông mẫu mực: chiều chuộng, tâm lý và luôn biết cách nhường nhịn cái tính khí có phần ương bướng của tôi.

Hôm nay là ngày ra mắt. Một ngày trọng đại mà Hùng đã thuyết phục tôi suốt nửa năm qua.

“Về nhà anh, em cứ tự nhiên như ở nhà nhé. Bố mẹ anh hiền lắm, các cô các bác cũng quý người. Chỉ cần em cười tươi một chút là được.” – Hùng vừa lái xe vừa nắm tay tôi, giọng trấn an.

Tôi mỉm cười, siết nhẹ tay anh:

“Em biết rồi. Em chỉ sợ mình vụng về, không biết làm hài lòng các cụ thôi.”

Hùng cười xòa:

“Lo gì, có anh ở đây rồi. Với lại hôm nay là giỗ cụ Tổ, cỗ bàn đặt hết rồi, em chỉ việc về ăn thôi, không phải động tay động chân gì đâu.”

Câu nói ấy của Hùng như một liều thuốc an thần giúp tôi trút bỏ gánh nặng. Tôi tự tin vuốt lại nếp váy, chỉnh lại lớp trang điểm nhẹ nhàng. Tôi muốn mình xuất hiện thật hoàn hảo trong mắt gia đình anh.

Xe rẽ vào cổng làng. Một chiếc cổng đá ong bề thế, uy nghi. Nhà Hùng nằm sâu trong ngõ, là một căn nhà thờ tổ ba gian rộng lớn với khoảng sân gạch bát tràng đỏ au. Vừa bước xuống xe, tôi đã choáng ngợp bởi sự đông đúc. Xe máy dựng la liệt, tiếng người nói cười oang oang, mùi khói hương nghi ngút hòa lẫn mùi cỗ bàn nồng nàn.

“A! Thằng Hùng về rồi! Cô dâu thành phố về rồi!”

Tiếng hô hoán của một bà thím nào đó khiến mọi ánh mắt đổ dồn về phía chúng tôi. Hàng chục cặp mắt, từ già đến trẻ, soi xét tôi từ đầu đến chân như thể tôi là sinh vật lạ.

Mẹ Hùng – bà Phán – từ trong nhà bước ra. Bà mặc chiếc áo nhung the màu mận chín, cổ đeo chuỗi hạt ngọc trai, khuôn mặt toát lên vẻ sắc sảo và quyền uy của một bà mẹ chồng trưởng họ.

“Cháu chào hai bác, chào các cô các chú ạ.” – Tôi cúi đầu lễ phép, dâng giỏ quà nhập khẩu đắt tiền lên.

Bà Phán liếc nhìn giỏ quà, rồi nhìn tôi, ánh mắt dừng lại ở đôi giày cao gót và bộ móng tay được làm cầu kỳ của tôi. Một cái nhếch mép rất nhẹ, nhưng đủ để tôi cảm thấy lạnh sống lưng.

“Ừ, vào nhà đi. Gớm, đi đường xa mà ăn mặc đẹp thế này, chắc mệt lắm nhỉ?” – Giọng bà ngọt nhạt, nghe không ra là quan tâm hay mỉa mai.

Phần 2: Sự Biến Đổi Của Người Đàn Ông Tôi Yêu

Vào đến trong nhà, Hùng như biến thành một con người khác. Anh bỏ mặc tôi bơ vơ giữa đám phụ nữ xa lạ để tót lên nhà trên ngồi chiếu hoa cùng các cụ ông uống trà, hút thuốc lào. Cái vẻ ân cần, chiều chuộng thường ngày biến mất, thay vào đó là dáng vẻ khệnh khạng, gia trưởng của một “đích tôn”.

Tôi bị các bà thím vây quanh, hỏi han đủ thứ chuyện trên trời dưới bể.

“Lương tháng bao nhiêu?”

“Biết đẻ con trai không?”

“Ở phố có biết nấu cơm không hay toàn ăn hàng?”

Tôi cố gắng giữ nụ cười xã giao, trả lời từng câu hỏi một cách khéo léo nhất. Nhưng sự ngột ngạt cứ tăng dần.

Đến giờ ăn cỗ. Mâm đàn ông được dọn lên nhà trên, mâm đàn bà con nít trải chiếu dưới sân và ngoài hiên. Tôi định ngồi xuống cạnh một cô em họ thì bà Phán gọi giật giọng:

“Cái Lam đâu? Xuống bếp bưng cỗ lên chứ ngồi đấy chờ người ta hầu à?”

Tôi sững người. Hùng đã bảo là cỗ đặt, chỉ việc ăn cơ mà? Tôi nhìn lên nhà trên, Hùng đang nâng chén rượu, cười hô hố, không thèm liếc nhìn tôi lấy một lần. Tôi nén tiếng thở dài, xắn tay áo, đi xuống bếp.

Cảnh tượng dưới bếp khiến tôi kinh hoàng. Không có cỗ đặt nào cả. Năm người phụ nữ đang tất bật chặt gà, thái giò, xào nấu trong cái nóng hầm hập của bếp than tổ ong. Hóa ra, “cỗ đặt” theo ý Hùng là… đặt các mẹ các chị làm.

Tôi là khách, lại là ngày đầu ra mắt, lẽ ra tôi không phải làm những việc này. Nhưng phép lịch sự tối thiểu buộc tôi phải lao vào phụ giúp. Dầu mỡ bắn lên chiếc váy hiệu, mồ hôi làm trôi đi lớp phấn nền. Tôi cắn răng chịu đựng, tự nhủ: “Cố lên Lam, chỉ một buổi trưa thôi.”

Phần 3: 30 Mâm Bát Và Sự Thử Thách Vô Lý

Ăn uống xong xuôi là đến màn “khủng khiếp” nhất: Dọn dẹp.

Tôi bưng mâm bát từ nhà trên xuống. Vừa đặt xuống sàn giếng, tôi đã thấy một “ngọn núi” bát đĩa bẩn chất đống. Ba mươi mâm cỗ. Hàng trăm cái bát, cái đĩa dính đầy dầu mỡ, xương xẩu, thức ăn thừa trộn lẫn vào nhau tạo nên một mùi hỗn tạp lợm giọng.

Tôi nhìn quanh, tìm kiếm sự trợ giúp. Các chị em họ lúc nãy còn xúm xít ăn uống, giờ lặn mất tăm. Người thì bận cho con bú, người thì bận gọt hoa quả mời khách, người thì kêu đau lưng lên giường nằm.

Chỉ còn mình tôi và núi bát đĩa.

Bà Phán đi xuống, tay xỉa răng, đứng chống nạnh nhìn tôi:

“Lam này, nhà mình có lệ là con dâu mới, hoặc dâu tương lai phải rửa bát để các cụ chấm điểm nết na. Hôm nay các chị em bận cả rồi, con chịu khó rửa hết chỗ này nhé. Rửa cho sạch, tráng nước sôi đàng hoàng, đừng để còn mỡ là các cụ quở đấy.”

Tôi tròn mắt, không tin vào tai mình:

“Bác ơi, 30 mâm… một mình cháu rửa hết ạ?”

“Gớm, có mấy cái bát mà cũng kêu ca. Ngày xưa bác rửa cả trăm mâm có sao đâu. Thanh niên bây giờ sướng quá hóa lười. Làm đi, thằng Hùng nó đang nhìn đấy.”

Nói rồi bà quay lưng đi thẳng, bỏ mặc tôi trơ trọi giữa sân giếng nắng chang chang.

Tôi nhìn lên nhà trên. Qua ô cửa sổ, tôi thấy Hùng đang gác chân lên ghế, mặt đỏ gay vì rượu, thao thao bất tuyệt về những dự án tiền tỷ (mà thực chất là tôi mang về cho anh). Anh ta thấy tôi nhìn, nhưng thay vì xuống giúp đỡ hay nói đỡ cho tôi một câu, anh ta lại quay đi, tiếp tục cụng ly.

Một sự thất vọng ê chề dâng lên trong lòng tôi. Hóa ra, người đàn ông tôi yêu, khi về đến cái “lũy tre làng” này, lại hiện nguyên hình là một kẻ nhu nhược, sĩ diện hão và vô tâm đến tàn nhẫn. Anh ta coi việc tôi rửa bát là điều hiển nhiên, là cách để anh ta “nở mày nở mặt” với họ hàng rằng đã dạy được vợ ngoan.

Tôi ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp tè, bắt đầu tráng bát. Nước giếng lạnh buốt, nước rửa bát ăn mòn da tay. Một mâm, hai mâm, năm mâm…

Lưng tôi bắt đầu đau nhừ. Mồ hôi nhỏ giọt xuống chậu nước đục ngầu. Một bà thím đi qua, bĩu môi:

“Rửa chậm thế này thì đến tối à? Con gái thành phố đúng là tiểu thư, chả được cái tích sự gì.”

Tôi im lặng, cắn chặt môi đến bật máu.

Phần 4: Giọt Nước Tràn Ly

Rửa đến mâm thứ 10, tôi nghe thấy tiếng Hùng gọi vọng xuống:

“Lam ơi! Pha ấm chè tươi mang lên đây! Nhanh cái tay lên, các cụ đang đợi!”

Giọng anh ta lè nhè, hách dịch như ra lệnh cho con ở.

Tôi đứng dậy, lau tay vào vạt áo, định lên pha chè thì bà Phán chặn lại:

“Rửa chưa xong mà đã định trốn à? Ngồi xuống rửa nốt đi! Chè để cái Tý nó pha.”

Tôi nhìn bà Phán, cố giữ bình tĩnh:

“Bác ơi, cháu rửa nãy giờ cũng mệt rồi. Hay bác gọi các em xuống phụ cháu một tay cho nhanh ạ.”

Bà Phán trừng mắt:

“Mệt cái gì mà mệt? Có tí việc cỏn con cũng tị nạnh. Chưa về làm dâu đã thế này, về rồi chắc nó trèo lên đầu lên cổ nhà này nó ngồi. Tôi nói cho cô biết, cô muốn bước chân vào nhà này thì phải biết điều. Nhà tôi gia giáo, không chấp nhận loại con dâu lười biếng đâu.”

Tiếng bà Phán oang oang khiến cả sân im bặt. Mọi người đổ dồn mắt về phía tôi. Hùng cũng chạy xuống, nhưng thay vì bênh vực tôi, anh ta lại quát:

“Em làm cái gì mà để mẹ phải to tiếng thế? Có mấy cái bát thì rửa nhanh lên, đừng làm anh mất mặt với họ hàng!”

Câu nói ấy như nhát dao cuối cùng cắt đứt sợi dây kiên nhẫn trong tôi. “Mất mặt”. Hóa ra với anh, sĩ diện quan trọng hơn người yêu. Hóa ra, anh đưa tôi về đây không phải để ra mắt, mà để “thử việc” làm ô-sin cao cấp cho cái gia đình này.

Tôi nhìn Hùng, nhìn bà Phán, nhìn những khuôn mặt hờ hững xung quanh. Một nụ cười lạnh lẽo nở trên môi tôi. Sự cam chịu, nhẫn nhịn bấy lâu nay bỗng chốc tan biến. Tôi thấy mình thật ngu ngốc khi cố gắng làm hài lòng những người không hề tôn trọng mình.

“Anh sợ mất mặt à?” – Tôi hỏi, giọng bình thản đến lạ lùng.

“Chứ sao nữa! Rửa nhanh đi!” – Hùng gắt.

“Được. Tôi rửa.”

Tôi ngồi xuống. Tôi cầm một chiếc bát ăn cơm lên. Đó là loại bát sứ cổ, men xanh, nghe đâu là đồ quý các cụ để lại, chỉ dùng khi có giỗ lớn.

Tôi nhúng cái bát vào nước, tráng qua loa. Rồi tôi thả tay.

“XOẢNG!”

Chiếc bát rơi xuống nền gạch, vỡ tan tành. Tiếng vỡ chói tai xé toạc không gian yên tĩnh của buổi trưa hè.

Bà Phán giật bắn mình:

“Ôi giời ơi! Mày làm cái gì thế? Bát cổ đấy!”

Tôi không trả lời. Tôi cầm tiếp một chiếc đĩa lên. “CHOANG!”

Tiếp theo là một chồng bát con. “XOẢNG! XOẢNG! XOẢNG!”

Tôi cứ thế, tay cầm bát lên như đang rửa, rồi “vô tình” thả rơi. Mặt tôi lạnh tanh, không một chút biểu cảm. Tôi làm việc đó một cách nhịp nhàng, đều đặn như một cỗ máy hủy diệt.

Cả gia đình Hùng chết lặng. Họ sững sờ đến mức không thốt nên lời. Họ không ngờ cô gái thành phố trông liễu yếu đào tơ kia lại dám làm cái việc tày đình này ngay giữa sân nhà chồng tương lai.

Hùng lao vào, mặt cắt không còn giọt máu:

“Lam! Em điên rồi à? Dừng lại ngay!”

Tôi cầm cái liễn đựng cơm to nhất, nhìn thẳng vào mắt Hùng.

“Anh bảo tôi rửa mà. Tôi đang rửa đây.”

Và tôi ném mạnh cái liễn xuống ngay chân Hùng. “BỐP!” Mảnh sứ văng tung tóe, xước qua chân anh ta rớm máu.

Lúc này, tôi mới đứng dậy. Tôi phủi tay, như phủi đi những bụi bẩn dơ dáy bám vào mình. Tôi nhìn đống bát đĩa vỡ vụn dưới chân – một bãi chiến trường ngổn ngang, giống hệt như mối tình 2 năm của tôi lúc này.

Tôi bước qua đống mảnh sành, tiến đến trước mặt bà Phán đang tím tái vì tức giận và tiếc của.

“Bác ạ,” – Tôi nói, giọng rành rọt, vang vọng khắp sân. – “Cháu là con gái nhà người ta, được bố mẹ nuôi ăn học đàng hoàng, đi làm lương tháng 50 triệu, không phải để về đây làm con ở không công cho nhà bác rửa 30 mâm bát.”

Tôi quay sang Hùng:

“Còn anh. Anh muốn tìm một người vợ biết nghe lời, biết cam chịu để anh lấy le với thiên hạ, thì anh tìm nhầm người rồi. Tôi yêu anh, nhưng tôi yêu bản thân mình hơn. Tôi không cưới xin gì hết. Chấm dứt tại đây.”

Phần 5: Bí Mật Của Chiếc Xe Màu Trắng

Nói xong, tôi quay lưng đi thẳng ra cổng, không thèm ngoảnh lại nhìn vẻ mặt ngây dại của cả dòng họ nhà Hùng.

Hùng bừng tỉnh, vội vàng chạy đuổi theo tôi.

“Lam! Em đứng lại! Em làm loạn nhà anh rồi định bỏ đi thế à? Em có biết bộ bát đĩa đó bao nhiêu tiền không? Em đền nổi không?”

Tôi dừng lại trước cửa xe ô tô. Tôi mở cốp, lấy ra một chiếc phong bì dày cộp. Đó là số tiền 50 triệu tôi định biếu bố mẹ anh sửa lại cái mái nhà sau đợt mưa bão vừa rồi – món quà ra mắt mà tôi đã chuẩn bị kỹ lưỡng.

Tôi ném chiếc phong bì vào ngực Hùng.

“Cầm lấy. Chỗ này thừa sức mua mười bộ bát đĩa mới. Coi như tiền tôi bố thí cho cái sĩ diện của anh.”

Hùng cầm phong bì, tay run run. Anh ta vẫn chưa hết sốc, nhưng bản tính tham lam và sĩ diện khiến anh ta lí nhí:

“Em… em quá quắt lắm. Em tưởng có tiền là muốn làm gì thì làm à? Em đi rồi thì đừng hòng quay lại!”

Tôi cười khẩy, mở cửa xe, ngồi vào ghế lái. Tôi hạ kính xuống, nhìn Hùng lần cuối với ánh mắt thương hại:

“Anh Hùng ạ, có một chuyện tôi quên chưa nói với anh. Anh vẫn luôn tự hào khoe với cả làng rằng anh là Phó phòng kỹ thuật, lương cao, đi xe đẹp đúng không?”

Hùng chột dạ:

“Thì… sao?”

“Chiếc Mazda này…” – Tôi vỗ vỗ vào vô lăng. – “Là xe của tôi. Tôi mua bằng tiền của tôi. Anh mượn đi, tôi không tính toán. Nhưng hôm nay, tôi lấy lại.”

“Còn nữa, dự án khu đô thị mới mà công ty anh đang đấu thầu, anh nghĩ tại sao anh được vào danh sách nòng cốt? Là do tôi tác động với bố tôi. Bố tôi là Chủ tịch tập đoàn đầu tư dự án đó. Anh không biết à?”

Mặt Hùng chuyển từ đỏ sang xanh, rồi trắng bệch như tờ giấy. Anh ta há hốc mồm, đôi mắt mở to kinh hoàng. Anh ta chưa bao giờ biết về gia thế thực sự của tôi, vì tôi luôn muốn giữ kín để tìm một tình yêu chân thành.

“Bố… bố em là…” – Hùng lắp bắp.

“Đúng vậy. Và ngay lúc này đây…” – Tôi rút điện thoại, bấm nút gửi một email đã soạn sẵn. – “Tôi vừa gửi mail cho bố tôi, yêu cầu gạch tên anh khỏi dự án và xem xét lại năng lực của đối tác. Anh chuẩn bị tinh thần mà viết đơn xin nghỉ việc đi là vừa.”

“Không! Lam ơi! Em đùa anh đúng không? Anh xin lỗi! Anh sai rồi! Mẹ anh già cả lẩm cẩm… Em đừng làm thế!”

Hùng lao tới, bám vào cửa xe, van xin thảm thiết. Sự ngạo mạn, gia trưởng ban nãy biến mất sạch, chỉ còn lại hình ảnh một gã đàn ông hèn hạ, sợ mất nồi cơm.

Tôi lạnh lùng nhấn nút lên kính. Cửa kính từ từ khép lại, ngăn cách tôi với khuôn mặt méo mó của Hùng. Tôi nổ máy, cài số, nhấn ga. Chiếc xe vọt đi, để lại Hùng ngã dúi dụi xuống vệ đường đầy bụi đất.

Phần Kết: Con Đường Mới

Tôi lái xe một mạch về Hà Nội. Gió chiều thổi lồng lộng qua cửa sổ trời. Tôi bật bản nhạc rock mạnh mẽ nhất, hát theo như một kẻ điên. Nước mắt tôi chảy dài, nhưng đó không phải là nước mắt đau khổ. Đó là nước mắt của sự giải thoát.

Tôi đã mất 2 năm thanh xuân cho một người không xứng đáng. Nhưng nhờ chuyến đi bão táp này, nhờ 30 mâm bát bẩn thỉu kia, tôi đã nhìn thấu được lòng người.

Tôi nhìn vào gương chiếu hậu. Khuôn mặt tôi lấm lem mồ hôi và nước mắt, nhưng đôi mắt tôi sáng lên một niềm kiêu hãnh. Những chiếc bát vỡ tan tành ở sân giếng nhà Hùng không chỉ là sứ vụn. Đó là tiếng vỡ của những xiềng xích định kiến, là tiếng vỡ của sự cam chịu ngu ngốc.

Tôi đã đập tan nó để tìm lại chính mình.

Ngày mai, tôi sẽ đến công ty với một tâm thế khác. Tôi sẽ sống rực rỡ hơn, thành công hơn. Và tôi tin, ở đâu đó trên cuộc đời này, vẫn có một người đàn ông xứng đáng, sẵn sàng xắn tay áo rửa bát cùng tôi, không phải vì sợ ai, mà vì trân trọng đôi bàn tay của người phụ nữ mình yêu.

Còn bây giờ, 30 mâm bát ấy, cứ để cho dòng họ nhà Hùng tự giải quyết với nhau trong sự tiếc nuối muộn màng. Tôi đi đây!