Mới đây, bà Lê Thúy Hằng – cựu Tổng giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn SJC cùng 4 đồng phạm vừa bị Viện KSND Tối cao truy tố về tội Tham ô tài sản và Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ. Theo cáo trạng, các bị cáo đã hưởng chênh lệch hàng tỷ đồng nhờ lợi dụng kẽ hở ở quy trình gia công vàng miếng SJC và đưa vàng nguyên liệu từ bên ngoài vào sản xuất “chui” rồi tiêu thụ ra thị trường. 

Theo thông tin từ báo Dân trí, vào khoảng tháng 10/2021, Trần Tấn Phát – Phó giám đốc Xưởng vàng Tân Thuận nảy sinh ý định chiếm đoạt tài sản, sau đó bàn bạc và thống nhất với Lê Thúy Hằng việc mua vàng nguyên liệu từ bên ngoài đưa vào sản xuất vàng miếng SJC trái quy định. Thủ đoạn mà các bị can sử dụng là chèn vàng nguyên liệu vào các đợt gia công lại vàng miếng SJC móp méo (được Ngân hàng Nhà nước phê duyệt), sau đó lấy vàng miếng SJC bán ra thị trường để hưởng chênh lệch.
Bà Lê Thúy Hằng – cựu Tổng giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn SJC

Để thực hiện kế hoạch này, bà Hằng liên hệ với nhiều đầu mối thu gom vàng nguyên liệu, giao lại cho Phát để đưa vào quy trình sản xuất “chui”. Cụ thể, gày 13/5/2022, ông Trần Công, chủ Tiệm vàng Công Yến (phường Bến Thành, TPHCM), cũng bán 88 lượng vàng, trị giá 6,1 tỷ đồng, cho cựu Tổng giám đốc SJC.

Từ tháng 6/2023 đến tháng 2/2024 ông Lâm Hữu Thiện – chủ Tiệm vàng Kim Sang (phường Phú Nhuận, TPHCM) đã nhiều lần giao cho nhân viên chuyển tổng cộng 2.185 lượng vàng nguyên liệu, trị giá 128 tỷ đồng, bán cho Hằng. Ngoài ra, một số giao dịch khác đã được thực hiện, nhưng ông Thiện không nhớ rõ số lượng và giá trị từng lần.

Sau khi có vàng, Hằng giao lại cho Phát để đưa vào quá trình sản xuất vàng miếng SJC trái phép tại Xưởng vàng Tân Thuận, lợi dụng các đợt gia công vàng miếng SJC cho Ngân hàng Nhà nước.

Theo Quyết định số 1623 của Ngân hàng Nhà nước, Công ty SJC chỉ được phép sản xuất hoặc gia công lại vàng miếng SJC bị móp méo khi có sự chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước. Để kiểm soát chặt chẽ, Ngân hàng Nhà nước đã thành lập Tổ giám sát gồm 4 thành viên, trực tiếp theo dõi toàn bộ quy trình gia công vàng miếng SJC tại Xưởng vàng Tân Thuận (TPHCM).

Toàn bộ quy trình gia công vàng miếng SJC được giám sát trực tiếp qua hệ thống camera. Công đoạn sản xuất gồm 12 bước, chia thành 4 tổ gồm tổ nấu vàng (nhận nguyên liệu từ kho, nấu và đổ thỏi, cán phá, cán tinh); tổ cắt, tỉa (kiểm tra hàm lượng, cắt phôi, cắt tỉa, sấy, lau); tổ dập định hình; và tổ đóng số seri.
Toàn bộ quy trình gia công vàng miếng SJC được giám sát trực tiếp qua hệ thống camera
Tuy nhiên, các bị can đã lợi dụng kẽ hở ở quy trình gia công vàng miếng SJC và đưa vàng nguyên liệu từ bên ngoài vào sản xuất “chui” rồi tiêu thụ ra thị trường. Cụ thể, theo cáo trạng, trước khi tổ giám sát xuống xưởng, bị can Trần Tấn Phát đưa số vàng nguyên liệu mua bên ngoài cho tổ của ông Đoàn Lê Thanh nấu, đổ thỏi rồi cất giấu trong thùng axit.

Khi tổ giám sát bàn giao vàng để nấu theo kế hoạch của Ngân hàng Nhà nước, ông Thanh chờ đến công đoạn đổ thỏi, cán phá, cán tinh rồi báo lỗi kỹ thuật, cho rằng sản phẩm không đạt tiêu chuẩn nên phải nấu lại. Lợi dụng thời điểm không có giám sát trực tiếp, ông đưa số vàng nguyên liệu đã nấu trước đó vào cán phá, cán tinh, xử lý như quy trình gia công vàng móp méo.

Ở khâu cắt tỉa, nhân viên tiến hành kiểm tra hàm lượng, cắt, sấy, lau miếng vàng đạt chuẩn, đủ số lượng theo đơn gia công trong ngày, sau đó chuyển sang tổ dập định hình mà không theo dõi chặt chẽ số lượng. Đến giai đoạn đóng gói, tổ ép bao và đóng số seri đã lấy số vàng sản xuất trái phép, sử dụng máy dập dự phòng để in seri lên thỏi vàng “chui”, rồi cất giấu ngay tại xưởng.

Khi kết thúc buổi gia công vàng móp mép, tổ giám sát rời đi thì nhân viên đưa số vàng trái phép giao lại cho Phát. Sau đó, Phát chuyển cho Lê Thúy Hằng tiêu thụ tại các tiệm vàng ở TPHCM hoặc gửi qua Nguyễn Thị Huệ – Giám đốc SJC chi nhánh Hải Phòng, dưới hình thức gửi bán vàng của người quen.

Qua điều tra, giai đoạn 2021-2024, SJC đăng ký thực hiện 119 lần gia công vàng móp méo với tổng số 107.966 lượng vàng. Trong đó, từ tháng 8/2022 đến tháng 2/2024, bà Hằng đã 56 lần giao vàng nguyên liệu cho ông Phát và những người liên quan để tổ chức sản xuất thêm 6.255 lượng vàng miếng SJC trái quy định, gây thiệt hại hơn 74,8 tỷ đồng. Về số tiền hưởng chênh lệch, Lê Thúy Hằng được 64 tỷ đồng, Trần Tấn Phát được hơn 6 tỷ đồng, còn lại một số người khác được hưởng từ 600 triệu đến 1,2 tỷ đồng.