Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) đề nghị bổ sung chế tài xử phạt tổ chức, cá nhân lắp đặt điện mặt trời mái nhà để tự dùng nhưng không thông báo hoặc đăng ký với cơ quan quản lý.

Vừa qua, tại báo cáo về các vướng mắc khi thực hiện các quy định hướng dẫn Luật Điện lực được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) gửi Bộ Công Thương, nội dung về đề nghị phạt phạt người dân nếu lắp điện mặt trời tự dùng không đăng ký đang thu hút được dư luận hết sức quan tâm.

Theo Nghị định 58/2025 của Chính phủ về phát triển điện năng lượng tái tạo, các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự dùng phải thông báo đến Sở Công Thương, đơn vị điện lực, cơ quan quản lý về xây dựng, phòng cháy chữa cháy để được quản lý, theo dõi, hướng dẫn thực hiện.

Theo EVN, thực tế các đối tượng trên (đặc biệt là hộ gia đình) chưa chủ động thông báo. Có trường hợp đã được đơn vị điện lực hướng dẫn nhưng không phối hợp, hoặc phối hợp nhưng không cung cấp hồ sơ theo hướng dẫn.

Song, Nghị định 58 lại không có quy định cụ thể để xác định đây có phải vi phạm hay không. Điều này dẫn đến các cơ quan liên quan lúng túng trong việc xử phạt vi phạm hành chính về lĩnh vực điện lực.

Vì vậy, EVN này đề nghị bổ sung quy định tổ chức, cá nhân phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ không thông báo hoặc đăng ký sẽ bị xử lý theo quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực điện lực, tùy mức độ vi phạm.

Quy định này nhằm bảo đảm nghĩa vụ thông báo, đăng ký, tránh khoảng trống trong chế tài xử lý, đồng thời nâng hiệu lực quản lý nhà nước, phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính, theo EVN.

Sau khi thông tin về đề nghị nói trên của EVN được công bố, đông đảo người dân, đặc biệt là những người đã lắp điện mặt trời áp mái hoặc đang có ý định lắp đặt loại hình năng lượng tái tạo này đang “thấp thỏm” không iên lo lắng liệu có bị phạt “hồi tố” không hay thủ tục có dễ dàng không nếu quy định được thông qua.

Anh L.T.C (Hà Nội) cho rằng “nếu người dân lắp để sử dụng trong gia đình, không hoà vào mạng lưới điện của EVN thì ảnh hưởng gì và liên quan gì EVN mà EVN đề nghị?”.

Cùng quan điểm trên, chị T.A (Hà Nội) cho rằng “ Nếu hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu không đấu nối vào lưới điện của EVN thì không cần thông báo với Bộ công thương, EVN, chỉ cần đăng ký, lập phương án phòng cháy chữa cháy với cấp có thẩm quyền là được, trường hợp hòa lưới có bán điện cho EVN mới cần đăng ký với Bộ công thương, EVN ”.

Một số ý kiến khác của người dân lại băn khoăn về viêc thủ tục hành chính liệu có phức tạp không, liệu “nếu bên độc quyền bán điện là EVN mà thẩm định cấp phép hay ngành Công thương là cơ quan quản lý EVN cấp phép thì có đảm bảo khách quan không”.

Anh T.L (Phú Thọ) cho rằng “ Hệ tự cung tự cấp đúng là cần thông báo nhưng thông báo cho nhiều đơn vị như vậy là không hợp lý, chỉ khi nào đấu nối vào lưới điện quốc gia thì mới phải thông báo đầy đủ thông tin. EVN làm đề xuất như vậy không hợp lý ”.

Chia sẻ quan điểm trên, anh V.X.Y (Phú Thọ) đặt câu hỏi “t ại sao phải báo cáo với EVN cho tài sản cá nhân này ? Báo cáo với Phòng Chữa Cháy còn nghe hợp lý vì nó nó có thể ảnh hưởng tới người khác ”.

Theo thống kê, hiện cả nước có khoảng 103.000 dự án điện mặt trời mái nhà, tổng công suất lắp đặt hơn 9.500 MW. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu đến 2030, 50% các tòa nhà công sở và 50% nhà dân sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.

Đề xuất hỗ trợ người dân lắp điện mặt trời mái nhà tự dùng

Trước đó, tại tại dự thảo lần 3 Quyết định của Thủ tướng về chính sách hỗ trợ cho hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu và hệ thống lưu trữ điện, Bộ Công thương đã đề xuất hỗ trợ đến 3 triệu đồng cho người dân khi lắp điện mặt trời mái nhà tự dùng.

Cụ thể, Bộ Công Thương đề xuất hộ gia đình được hỗ trợ tiền đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà tự dùng 1-1,5 triệu đồng. Trường hợp có lắp đặt kèm hệ thống lưu trữ điện (BESS) sẽ được hỗ trợ thêm 1-1,5 triệu đồng.

Ngoài ra, các hộ gia đình có thể được hỗ trợ lãi suất vay thương mại để đầu tư, thời hạn tối đa 3 năm. Hạn mức vay vốn được hỗ trợ lãi suất cho hộ gia đình không lắp kèm hệ thống lưu trữ điện tối thiểu 4 triệu đồng cho mỗi 1 kWp công suất cực đại, áp dụng cho phần công suất cực đại đến 5 kWp.

Với hộ gia đình có lắp kèm hệ thống lưu trữ điện, họ sẽ hỗ trợ lãi suất với hạn mức vay tối thiểu 2 triệu đồng cho mỗi 1 kWh của hệ thống lưu trữ, giới hạn cho phần công suất đến 10 kWh.

Chính sách chỉ áp dụng một lần cho mỗi hộ gia đình và có thể bị thu hồi nếu vi phạm cam kết.

So với dự thảo công bố tháng 7, mức hỗ trợ tài chính lần này được tách biệt rõ giữa hộ gia đình có lắp đặt và không có hệ thống BESS. Trước đó, Bộ Công Thương từng đề xuất hỗ trợ chung là tối đa 500.000 đồng cho 1 kWp công suất lắp đặt.

Như vậy, hạn mức vay theo đề xuất mới có thể lên tới 40 triệu đồng cho một hệ thống, gồm thiết bị lưu trữ. Mức này tăng so với mức dự kiến trước đó là tối đa 7 triệu đồng cho 1 kWp, không vượt quá 35 triệu đồng.

Bộ Công Thương tính toán dự kiến hỗ trợ bằng tiền ngân sách nhà nước tối đa 3 triệu đồng một hộ, với 50% số hộ dân (khoảng 14 triệu hộ) lắp điện mặt trời mái nhà, tổng giá trị hỗ trợ có thể lên đến 42.000 tỷ đồng trong thời kỳ 2026-2030.