Ngày hôm đó, tôi đưa người yêu về nhà ra mắt.
Tôi đã chuẩn bị cả tuần, dặn mẹ nấu mấy món ngon nhất: tôm hấp, gà luộc, mực chiên, canh bóng thả — ba mâm đầy đặn, mời cả họ hàng sang cho “vui cửa vui nhà”.
Tôi háo hức, còn cô ấy — Lan — hồi hộp đến mức suốt buổi trên xe cứ hỏi:
“Anh ơi, bố mẹ anh có khó tính không?”
Tôi cười trấn an:
“Không sao đâu, họ dễ lắm. Chỉ cần em lễ phép, thật lòng là được.”

Lan chọn chiếc váy trắng giản dị, dài qua gối, tóc buộc gọn, tay xách túi quà nhỏ. Khi vừa bước vào sân, mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía cô.
Bác họ tôi nhìn một lượt rồi buông câu nửa đùa nửa thật:
“Váy vóc trắng tinh thế kia thì rửa bát kiểu gì?”

Tôi khẽ nhăn mặt, định nói gì đó, thì Lan cười hiền, đáp lại bằng giọng vô tư:
“Dạ, cháu vén lên vẫn rửa tốt bác ạ, ở nhà cháu ngày nào cháu cũng rửa!”

Câu trả lời thật thà ấy khiến cả gian nhà im bặt. Một vài người cười gượng, có người lảng sang chuyện khác. Tôi thấy rõ khuôn mặt mẹ mình khựng lại.

Vào nhà, Lan lễ phép chào từng người, dọn chén bát phụ mẹ, không ngại gì cả. Nhưng có lẽ chính vì sự tự nhiên đó mà cô lại lạc nhịp trong một gia đình nặng lễ nghi như nhà tôi.
Khi mâm cơm vừa bày ra, Lan ngồi xuống, ánh mắt sáng lên khi thấy đĩa tôm hấp. Tôm là món cô thích nhất, mà ở nhà, mẹ cô vẫn hay để cô bóc trước rồi ăn, chẳng ai để ý.
Và lần này, theo thói quen, cô vô tư bóc một con, cười nói:
“Tôm này thơm quá anh ạ—”
Chưa dứt lời thì mẹ tôi đập mạnh đũa xuống mâm, giọng gắt:
“Ở nhà cô không được dạy dỗ à? Đã ai mời chưa mà thấy là ăn?”

Không khí bàn ăn như bị đóng băng.
Lan tái mặt, vội đặt con tôm xuống, lí nhí:
“Con… con xin lỗi bác, con không để ý ạ…”

Mẹ tôi không nói thêm lời nào. Bữa ăn sau đó diễn ra trong im lặng. Tôi cố gượng gạo chuyện trò, nhưng chẳng ai hưởng ứng. Lan cúi mặt, lặng lẽ ăn vài miếng rồi gác đũa.

Sau bữa ăn, mẹ tôi gọi hai đứa vào phòng trong.
Giọng bà lạnh lẽo như lưỡi dao:
“Con à, mẹ nói thẳng. Cô gái này không hợp với nhà mình đâu. Cách cư xử, lời ăn tiếng nói đều không ra dáng con dâu. Con hủy hôn đi, càng sớm càng tốt.”

Tôi bàng hoàng:
“Mẹ! Chỉ vì một con tôm thôi ư?”

Mẹ tôi nhìn thẳng vào mắt tôi:
“Không phải con tôm. Là cái cách người ta coi thường phép tắc nhà này. Mẹ không chấp nhận.”

Lan đứng cạnh, đôi mắt đỏ hoe.
Cô khẽ nói:
“Con hiểu rồi, con xin lỗi vì đã làm bác không vui. Con không cố ý đâu ạ.”

Rồi cô quay sang tôi, mỉm cười nhẹ — một nụ cười buồn đến nhói lòng:
“Anh đừng nói gì cả. Em biết, có những thứ em không đủ ‘đúng chuẩn’ để bước vào.”

Cô bước đi, chiếc váy trắng khẽ lướt qua ngưỡng cửa, để lại sau lưng mâm cơm còn vương mùi tôm hấp và căn nhà nặng trĩu.

Tôi chạy theo, gọi với:
“Lan! Em đừng đi…”

Nhưng cô không quay lại.
Chỉ có bóng trắng ấy khuất dần nơi con ngõ, giữa buổi chiều nhạt nắng — như chính giấc mơ giản dị về một mái nhà mà tôi đã không giữ được.