Tối hôm đó, trong căn nhà quạnh quẽ sau tang lễ, tôi ngồi trước di ảnh mẹ, thắp nén hương mà nước mắt rơi không ngừng. Tôi chỉ có một mình, mẹ mất rồi, niềm an ủi duy nhất của tôi chính là lập bàn thờ để hương khói cho bà.

Tôi bàn với chồng:
– Em muốn lập bàn thờ mẹ ở nhà mình, để em còn ngày ngày thắp hương cho bà.

Chồng tôi còn chưa kịp trả lời thì mẹ chồng đã chen ngang, giọng đanh thép:
– Ở cái nhà này chỉ có thờ gia tiên nhà này thôi! Cô muốn thờ mẹ thì cô đừng lấy chồng. Đã bước chân về đây thì phải theo nề nếp!

Tôi nghẹn ứ cổ họng. Mẹ tôi cả đời tần tảo, lo cho tôi ăn học, giờ nhắm mắt xuôi tay mà tôi cũng không được thắp nén hương trong chính ngôi nhà mình.

Tôi cố gắng nhẹ giọng:
– Con biết luật lệ nhà mình, nhưng mẹ con chỉ có mình con. Nếu con không thờ phụng bà thì ai thờ?

Mẹ chồng cười khẩy:
– Thế thì mang về quê mà thờ! Còn ở đây thì không bao giờ. Cô đừng có mơ!

Không khí trong phòng đặc quánh lại, chồng tôi im lặng, chỉ cúi đầu, không nói một lời nào bênh vực. Lúc đó tôi cảm thấy một nỗi uất nghẹn dâng lên tận cổ. Cả đời mẹ hy sinh, đến lúc mất đi cũng không được an yên, chỉ vì những quy định hà khắc và sự ích kỷ của người đời.

Tôi run run đứng dậy, lau nước mắt, nhìn thẳng vào mắt mẹ chồng:
– Nếu con không được phép thờ mẹ ở đây, thì con sẽ dọn ra ngoài. Một người con gái mà đến cả quyền báo hiếu mẹ cũng không có, thì sống ở đâu cũng chỉ là khổ mà thôi.

Căn nhà bỗng chốc lặng im, ánh mắt mẹ chồng thoáng sững lại, còn chồng tôi thì ngẩng lên nhìn tôi đầy bối rối.

Sáng hôm sau, tôi dậy từ tinh mơ, lặng lẽ chuẩn bị một mâm cơm tươm tất để cúng mẹ. Đó là mâm cơm đầu tiên sau 49 ngày, tôi cẩn thận nấu từng món mà lúc sinh thời mẹ thích: bát canh rau tập tàng giản dị, đĩa cá kho khô cong thơm nức, thêm chén chè xanh nóng hổi.

Tôi bày biện lên bàn nhỏ, đặt di ảnh mẹ trên đó, vừa run vừa thắp hương, khấn vái:
– Mẹ ơi, con gái bất hiếu, không giữ mẹ được lâu hơn. Nay con xin có mâm cơm gọi là, mong mẹ phù hộ cho con giữ được đạo hiếu…

Chưa kịp dứt lời, mẹ chồng từ ngoài bước vào, mắt trừng trừng nhìn thẳng vào mâm cơm:
– Cái gì đây? Cô còn dám bày bàn thờ trong nhà này à?

Tôi chưa kịp mở miệng, bà đã hất mạnh tay. Rầm! – cả mâm cơm đổ tung xuống đất, cá văng ra sàn, bát canh đổ loang lổ, khói hương bị gió tạt tắt ngấm.

Tôi chết lặng. Tim như bị ai bóp nghẹt. Tôi quỳ sụp xuống, vừa run vừa lượm lại từng bát, từng chiếc đũa rơi vỡ, nước mắt rơi chan hòa với nước canh trên nền gạch.

Mẹ chồng lạnh lùng buông một câu:
– Tôi đã nói rồi, trong nhà này chỉ có một bàn thờ. Cô muốn thờ mẹ cô thì dọn đi, đừng ở đây nữa.

Chồng tôi từ ngoài bước vào, nhìn cảnh tượng trước mắt mà tái mặt. Tôi ngẩng lên, mắt đỏ hoe, hỏi thẳng:
– Anh nói đi… em phải làm sao? Anh đứng về phía ai?

Không khí căng như dây đàn, chỉ còn tiếng tim tôi đập dồn dập trong lồng ngực.

Chồng tôi đứng lặng hồi lâu, bàn tay nắm chặt thành quyền, ánh mắt nhìn tôi rồi lại liếc sang mẹ. Gân xanh nổi trên thái dương, anh thở hắt ra, giọng nghẹn lại:

– Mẹ à… con xin lỗi… nhưng con không thể để vợ con sống mà mang tiếng bất hiếu với mẹ ruột mình. Con cũng chỉ có một người mẹ vợ, một người bà ngoại cho các con con thôi.

Mẹ chồng trợn trừng mắt:
– Anh vừa nói cái gì? Vì đàn bà mà cãi lại cả mẹ ruột à?

Anh siết chặt vai tôi, giọng rắn rỏi hơn:
– Không phải vì đàn bà, mà vì lẽ phải. Nếu mẹ không đồng ý, thì vợ chồng con sẽ dọn ra ngoài. Ở đâu cũng được, miễn là có chỗ cho di ảnh mẹ vợ con.

Tôi òa khóc, chưa bao giờ nghĩ anh lại dám nói ra những lời như thế.

Mẹ chồng run lên vì giận, tay chỉ thẳng vào mặt hai vợ chồng tôi:
– Đi! Muốn đi thì cút ngay, đừng vác mặt về cái nhà này nữa!

Không khí nặng trĩu, tôi run run đứng dậy. Anh nắm tay tôi thật chặt, kéo về phòng thu dọn ít đồ. Khi hai vợ chồng ôm di ảnh mẹ bước ra khỏi cửa, tôi nghe rõ tiếng mẹ chồng quát vang cả sân:
– Từ giờ tao coi như không có đứa con trai bất hiếu như mày!

Anh dừng bước, quay lại, mắt rưng rưng nhưng kiên quyết:
– Mẹ, con bất hiếu thì con xin nhận, nhưng con không thể để vợ con cô độc trong việc thờ phụng mẹ cô ấy. Một ngày nào đó mẹ sẽ hiểu.

Rồi anh siết tay tôi thật chặt, cả hai bước đi trong đêm, chỉ còn lại ngọn hương tàn vương vất mùi khói lạnh lẽo trong ngôi nhà kia.