Sau khi chồng mất, mẹ tôi khăn gói từ quê lên Hà Nội sống cùng vợ chồng tôi. Bà chẳng có lương hưu, cũng chẳng mang gì ngoài chiếc túi nylon đựng vài bộ quần áo bạc màu. Tôi thì không nói, nhưng vợ tôi hằn học thấy rõ.

Ngày đầu tiên mẹ tôi lên, bữa cơm chiều đã cho thấy rõ vị trí của bà trong căn nhà này.

“Bàn chỉ có 4 ghế, mẹ ngồi xuống đất tạm nhé, để con còn bón cho thằng Bin.”

Tôi còn chưa kịp mở miệng thì mẹ tôi đã lặng lẽ ngồi xuống nền gạch, mắt cụp xuống. Bữa cơm, vợ tôi gác chân lên ghế, nhai tóp tép cá khô, thi thoảng còn tặc lưỡi:

“Sao quê nghèo quá mà không bán đất mà sống đỡ khổ, lên đây lại khổ thêm người khác.”

Tôi chột dạ. Nhưng mẹ tôi vẫn chỉ cười.

Một tuần sau, mẹ tôi âm thầm đi đâu cả buổi sáng. Về đến nhà, bà chỉ nói nhỏ:

“Mẹ đi hỏi thủ tục làm sổ đỏ lại. Miếng đất nhà ngoại con năm xưa bị thu hồi làm dự án, giờ họ đền.”

Vợ tôi nghe vậy, mắt sáng lên như đèn pha ô tô.

Từ hôm ấy, bà bỗng được ăn cơm ngồi ghế, có thêm miếng thịt gà, được gọi “mẹ” đầy ngọt ngào. Vợ tôi còn chủ động đưa bà đi chợ, mua quần áo, gội đầu dưỡng sinh.

“Mẹ nghỉ ngơi thôi, để con lo! Lát nữa mẹ ký giấy gì cũng được, đừng ngại nhé.”

Rồi cái ngày ấy cũng đến. Cán bộ địa chính đến tận nhà, mang theo giấy tờ và bản cam kết đền bù 3 tỷ đồng cho mảnh đất quê nghèo kia.

Vợ tôi rót nước, tươi như hoa. Tôi cũng bồi hồi, thầm tính sửa lại nhà, đổi ô tô, đưa con đi học trường quốc tế.

Nhưng đến đoạn ký nhận tiền, mẹ tôi đưa một bản giấy khác ra, nhìn thẳng vào vợ tôi:

“Trước khi ký, mẹ có vài việc cần làm rõ.”

Bà đặt tờ đơn xuống bàn — là di chúc lập sẵn tại phòng công chứng:

“Tôi lập chứ không phải con trai tôi. Số tiền đền bù 3 tỷ, tôi chia làm 3 phần:

Một phần tặng lại làng để xây nhà văn hóa.

Một phần gửi sổ tiết kiệm mang tên đứa cháu nội – cháu tôi, không phải vợ anh.

Phần còn lại, tôi gửi thẳng vào viện dưỡng lão uy tín ở ngoại thành, để tôi ở đó đến cuối đời.”

Cả nhà chết lặng. Vợ tôi mặt tái mét. Tôi đứng không vững.

Bà đứng lên, vỗ vai tôi:

“Mẹ không trách, nhưng mẹ cũng không ngu. Bữa cơm đầu tiên mẹ ngồi đất, mẹ đã hiểu cả rồi.”

Từ đó, bà dọn vào viện dưỡng lão, sống an nhàn. Còn vợ tôi, người từng hí hửng đếm tiền chưa kịp có trong tay, giờ chỉ biết ngồi nhìn màn hình livestream nơi viện dưỡng lão mỗi dịp Tết, thấy mẹ tôi ngồi uống trà, cười rất mãn nguyện.