Nhà tôi có cậu con trai tên Nam, mới đưa bạn gái về ra mắt. Con bé tên Lan, ngoan hiền, nết na, nhìn cũng hợp vía. Họ hàng, bà con ai cũng ưng. Thế là hai bên ngồi lại bàn chuyện hôn sự.

Ngày đó, gia đình thông gia từ Hà Nội về. Bà Hường – mẹ Lan – nổi tiếng là người sành sỏi, sang trọng. Vừa ngồi xuống mâm cơm đã cười nửa miệng, rút trong túi xách ra một cuốn sổ đỏ, đặt cái cộp lên bàn.

“Đây, căn nhà mặt phố hơn 4 tỷ đứng tên vợ chồng tôi. Coi như quà hồi môn cho con gái. Nhưng…” – bà nhấn mạnh – “điều kiện là thằng Nam phải ở rể, coi nhà tôi như nhà chính, sau này phải lo hương khói cho cả bên ngoại.”

Cả mâm cơm lặng ngắt. Tôi ngồi nghe mà thấy chướng tai. Đời nào con trai tôi lại bỏ tổ tiên, dòng họ mà đi làm con nhà người khác chỉ vì miếng đất, cái nhà? Tôi cười nhạt, đẩy sổ đỏ về phía bà Hường, rồi nói rành rọt:

“Thưa bà, của cải quý giá thật, nhưng nhà tôi lấy vợ cho con chứ không phải bán con. Ở rể hay làm gì khác là chuyện tự nguyện, chứ không phải ép uổng vì cái sổ đỏ.”

Bà Hường hơi khựng lại, nhưng vẫn cố gắng giữ vẻ cao ngạo. Không khí nặng nề thấy rõ. Tôi bèn đứng dậy, gọi cả dàn bếp:

“Thôi, hủy hôn đi! Các chị em trong nhà, thịt luôn mấy con chó ngoài sân, nấu mấy mâm rượu thịt chó bày ra đây. Mời nhà gái ở lại ăn cho biết tình quê, rồi đường ai nấy đi.”

Chưa đầy nửa tiếng sau, mâm thịt chó nóng hổi bày la liệt, lá chuối lót đầy, rượu quê rót tràn chén. Anh em họ hàng ngồi kín cả sân, vừa ăn vừa cười nói rôm rả.

Bà Hường ngồi đó, mặt tái mét, hai tay run run, lắp bắp:

“Ôi… tôi… tôi đâu có ý ấy… ý tôi là… ờ… chỉ mong con gái có chỗ dựa… chứ không phải… ép buộc gì đâu…”

Lúc này, con gái bà – Lan – nước mắt rưng rưng, nắm tay Nam mà thốt lên:

“Mẹ! Con với anh Nam đã bàn với nhau, sau cưới chúng con sẽ ở riêng, tự lập. Mẹ đừng biến con thành món hàng như vậy.”

Câu nói ấy khiến bà Hường chết lặng. Bà cúi mặt xuống, không còn giữ được vẻ kiêu kỳ ban đầu nữa.

Cả họ nhà trai thì nâng chén, tiếng cười xen tiếng chó sủa ngoài ngõ, như một cách tuyên bố: sĩ diện không thể mua bằng sổ đỏ, và hạnh phúc thật sự phải xây bằng sự tôn trọng.