Luật Dân số mới được Quốc hội thông qua đã bổ sung nhiều chính sách duy trì mức sinh thay thế, trong đó phụ nữ nghỉ thai sản 7 tháng khi sinh con thứ 2, ưu tiên mua nhà ở xã hội với người có từ 2 con đẻ trở lên.

Quang cảnh phiên họp – Ảnh: GIA HÂN

Sáng 10-12, với 448/450 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Dân số.

Luật mới được thông qua có 8 chương với 30 điều. Luật mới sẽ có hiệu lực thi hành từ 1-7-2026.

Ưu tiên mua nhà ở xã hội với người có từ 2 con đẻ trở lên

Trước khi các đại biểu biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo trình bày tóm tắt dự thảo luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý.

Theo bộ trưởng, dự Luật Dân số lần này đã đánh dấu căn bản thay đổi, chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển.

Những nội dung này đã được thể hiện trong việc giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, thích ứng già hóa, nâng cao chất lượng dân số trong mối quan hệ với phát triển kinh tế và xã hội.

Trong đó về đề nghị điều chỉnh chính sách dân số của nhà nước về công tác dân số, Chính phủ đã tiếp thu và hoàn thiện dự thảo luật, bổ sung quy định chính sách của nhà nước về dân số.

Các nội dung điều chỉnh là những quy định mang tính chất nguyên tắc, định hướng chung, thể hiện các nhóm chính sách tổng thể vĩ mô của công tác dân số, bám sát đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, có các quy định về duy trì mức sinh thay thế, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số, tiếp cận theo vòng đời, bảo đảm các biện pháp dài hạn căn cơ khả thi trên cơ sở đánh giá thực tiễn và chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan – Ảnh: GIA HÂN

Về chính sách duy trì mức sinh thay thế, dự thảo luật đã bổ sung quy định theo hướng quy định khung định hướng chính sách tổng thể như chính sách về giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nhà ở và các chính sách khác nhằm gia tăng tỉ lệ sinh để đạt được mức sinh thay thế bền vững.

Việc hỗ trợ trong thời gian nghỉ thai sản, hỗ trợ tài chính khi sinh con, được phân theo nhóm đối tượng, địa phương, ưu tiên khi thuê, mua và thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.

Cụ thể, theo luật mới, các biện pháp để duy trì mức sinh thay thế gồm trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 7 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.

Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người. Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế. Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.

Ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với người có từ 2 con đẻ trở lên. Biện pháp khác do Chính phủ quyết định.

Như vậy thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ khi sinh con thứ 2 so với luật hiện hành đã tăng thêm 1 tháng và với lao động nam khi vợ sinh con cũng tăng thêm.

Bổ sung các quy định về chủ động cho tuổi già

Về các chính sách liên quan đến thích ứng với già hóa dân số, dự thảo luật đã chỉnh lý, bổ sung các quy định về chủ động cho tuổi già.

Như vấn đề chuẩn bị về sức khỏe, tài chính, tâm lý, tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tham gia học tập nâng cao kiến thức, kỹ năng để duy trì sức khỏe thể chất, tinh thần, chức năng xã hội, cũng như tham gia các hoạt động hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi.

Dự luật cũng chỉnh lý bổ sung quy định chăm sóc người cao tuổi, phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng.

Quy định phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi trên cơ sở phân tách nhóm chăm sóc chính thức và nhóm chăm sóc không chính thức, từ đó có cơ chế hỗ trợ đào tạo kỹ năng chăm sóc người cao tuổi phù hợp với từng nhóm.